Alergia Niklowa - podział na pokarmową i kontaktową

Alergia niklowa stanowi istotne wyzwanie dla zdrowia publicznego. Problem ten dotyczy ponad 60 milionów obywateli Unii Europejskiej [1]. U kobiet alergia niklowa występuje 4 razy częściej niż u mężczyzn, co może wynikać zarówno z odrębności fizjologicznej, jak i odmienności narażenia na hapteny [3].

Nikiel jest pierwiastkiem szeroko rozpowszechnionym w otoczeniu człowieka, znajdującym się w wielu przedmiotach codziennego użytku, a także w pokarmach spożywczych. U osób z nadwrażliwością na nikiel może objawiać się alergia pokarmowa lub kontaktowa.

Przeciętna dobowa dawka niklu w spożywanym pokarmie, wynosząca około 300-600 µg, dostarcza dostateczną ilość niklu działającego, jako czynnik prowokujący u osób z nadwrażliwością na nikiel. Metal ten jest trudno absorbowany w typowej diecie, tylko 1-10% zawartego w diecie niklu ulega wchłanianiu. Spożywanie niklu w potrawach prowadzi do zapalenia skóry, którego intensywność zależy od przyjętej dawki metalu przez osoby uczulone [6]. Tkanki roślinne zawierają większą ilość niklu niż tkanki zwierzęce, w związku z tym, dobowa dawka niklu zmienia w zależności od konsumpcji pokarmów roślinnych i zwierzęcych [4]. Tabela 1 przedstawia zawartość niklu w poszczególnych produktach spożywczych. Duży wpływ na zawartość niklu w pożywieniu mają rodzaj gleby, użycie nowoczesnych praktyk rolniczych wykorzystujących syntetyczne nawozy i pestycydy, a także zanieczyszczenia środowiskowe [5].

 

TABELA 1. Zawartość niklu w poszczególnych produktach spożywczych [4,6].


Coraz częściej spotykamy się z problemem alergii kontaktowej (contact allergy), która jest swoistą nadwrażliwością organizmu na substancje chemiczne o małej masie cząsteczkowej lub (rzadziej) proteiny. Bezpośredni kontakt tych substancji ze skórą wywołuje odczyn zapalny, którego przyczyną jest rozpoznanie przez receptor limfocytu alergenu znajdującego się na powierzchni komórki prezentującej antygen. Skutkiem tego może być alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (Allergic Contact Dermatitis, ACD), czyli stan zapalny skóry powstający w miejscu kontaktu z substancją chemiczną o małej masie cząsteczkowej lub proteiną u osoby z alergią kontaktową na dana substancję [2].Całkowita eliminacja niklu z diety jest niemożliwa. Staranny dobór pożywienia o stosunkowo niskim stężeniu niklu może doprowadzić do zmniejszenia całkowitego spożycia niklu dziennie, a co za tym idzie, łagodniejszych objawów alergii.

Powodem występowania uczulenia jest uwalnianie niklu z przedmiotów, które są w bezpośrednim i długotrwałym kontakcie ze skórą [7]. Alergia niklowa występuje najczęściej wśród określonych grup zawodowych, szczególnie wśród fryzjerów i pracowników służby zdrowia, recepcjonistów i kasjerów, mających na co dzień kontakt z metalowymi przedmiotami zawierającymi nikiel. Wiele środków chemicznych, niektóre perfumy, przedmioty codziennego użytku, takie jak zegarek, bransoletka, kolczyki, metalowe elementy odzieży, sztućce zawierają w swoim składzie nikiel. Problemy dermatologiczne dotyczą głównie skóry dłoni [8]. Typowymi dolegliwościami są swędząca wysypka skórna, suchość skóry, pękanie, egzema, pęcherze i stan zapalny w miejscach długotrwałego kontaktu z metalem. W Polsce, jak i w całej Europie, najczęstszymi alergenami kontaktowymi są nikiel, tiomersal i substancje zapachowe [2].

Ryzyko wystąpienia alergii niklowej można zmniejszyć ograniczając bezpośredni kontakt z przedmiotami uwalniającymi nikiel w ilościach zdolnych do prowokowania reakcji alergicznych. Lekarze zalecają też kontrolę przedmiotów użytku codziennego testami na wykrycie obecności niklu (test DMG). Dotychczas nie wynaleziono skutecznej metody leczenia alergii niklowej, można jedynie uzyskać remisję choroby (ustąpienie zmian skórnych).

 

PIŚMIENNICTWO:

[1] Śpiewak R., Piętowska J., Nikiel – alergen wyjątkowy. Od struktury atomu do regulacji prawnych. Alergol Immunol. 2006; 3: 58-62.

[2] Śpiewak R. Alergia kontaktowa – diagnostyka i postępowanie. Alergia Astma Immunologia 2007, 12 (3): 109-126.

[3] Modjtahedi BS, Modjtahedi SP, Maibach HI. The sex of the individual as a factor in allergic contact dermatitis. Contact Dermatitis. 2004; 50: 53-9.

[4] Sharma A. Relationship between nickel allergy and diet. Indian J Dermatol Venerol Lepr 2007; 73; 5: 307-312.

[5] Wojciechowska M., Kołodziejczyk J., Gocki J., Bartuzi Z. Nadwrażliwość na nikiel. Alergia Astma Immunologia 2008, 13(3): 136-140.

[6] www.alergia.org.pl

[7] Heim E., Nickel Allergic Contact Dermatitis, Nickel Institute, 2016, 1

[8] Thyssen, Nickel and cobalt allergy before and after nickel regulation--evaluation of a public health intervention, Contact Dermatitis, 2011, 65, 1.