FRYZJERZY, JAKO JEDNA Z GRUP ZAWODOWYCH NAJBARDZIEJ NARAŻONYCH NA DZIAŁANIE NIKLU

Według danych europejskich fryzjerzy należą do jednego z pięciu zawodów, w których najczęściej występują zawodowe dermatozy. Istotnym problemem zdrowotnym stanowi zapalenie skóry. Istnieją doniesienia o wzroście liczby chorób skóry wśród fryzjerów [1,2,3].

Liczne alergeny obecne w produktach kosmetycznych i chemicznych stosowanych przez fryzjerów, a także w narzędziach pracy, mogą być przyczyną występowania uczulenia i zmian skórnych, głównie o charakterze wyprysku. Wywołany nimi stan zapalny ułatwia wnikanie kolejnych związków chemicznych w głąb skóry, powodując pierwotne uwrażliwienie. Przy kolejnym kontakcie z uczulaczem objawy się nasilają, przez co pogarszają komfort pracy, często uniemożliwiają pracę zawodową [5]. Osoby uwrażliwione mogą nawet reagować na metale w wodzie.

Grupie zawodowej fryzjerów poświęcone zostały badania przeprowadzone w grupie uczniów szkół fryzjerskich. Zmiany skórne występowały u 43% badanych, w tym wyprysk kontaktowy u 25% badanych. Najczęstszymi alergenami odpowiedzialnymi za występowanie alergicznej odmiany wyprysku kontaktowego był nikiel, następnie kobalt oraz nadsiarczan amonu i parafenylenodwuamina. Wyniki zostały przedstawione na kongresie European Academy of Allergy and Clinical Immunology w Londynie, w 2010 roku oraz opublikowano na łamach czasopisma Contact Dermatitis w roku 2011.

Celem kolejnych badań była analiza przyczyn zawodowych chorób skóry u fryzjerów badanych w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi w latach 1995–2008, zwłaszcza ocena rodzaju i częstości uczulenia kontaktowego w tej grupie zawodowej. Z powodu podejrzenia choroby zawodowej skóry, przebadano 112 fryzjerów, w tym 31 uczniów szkół fryzjerskich w wielu 15-17 lat, którzy odbywali praktyki zawodowe w okresie od kilku miesięcy do 1 roku. Badania wykazały, że ponad 40% badanych reagowało na nikiel. Najczęściej występujące zmiany zapalne na rękach i przedramionach, powstają po wyjątkowo krótkim okresie narażenia, czasem już po kilkach miesiącach pracy [4].

Pierwszymi objawami alergii kontaktowej są suchość skóry, zaczerwienione, swędzące i opuchnięte dłonie oraz wodniste pęcherzyki. W zaawansowanym stadium dochodzi również do pęknięcia naskórka, które może prowadzić do kontaktowego zapalenia skóry.

Długi i częsty kontakt z wodą oraz preparatami kosmetycznymi i chemicznymi, a także stosowanie rękawic ochronnych nieprzepuszczalnych, prowadzi do uszkodzenia płaszcza lipidowego i warstwy rogowej naskórka. Zniszczenie bariery ochronnej skóry ułatwia penetrację związków chemicznych w głąb skóry, co prowadzi do alergizacji [4].  Należy podkreślić, że substancje powodujące uczulenie mogą występować w niewielkim stężeniu, natomiast objawy chorobowe mogą rozwijać się bezpośrednio po narażeniu na uczulacz lub wiele godzin później, również poza miejscem pracy.

Znajomość właściwości uczulających metali i innych substancji chemicznych oraz sposobów postępowania z nimi podczas pracy w znaczący sposób może wpłynąć na ograniczenie narażenia oraz występowanie chorób zawodowych. Dlatego też istnieje konieczność wprowadzenia programu edukacyjnego do nauki zawodu, w którym informowano by o zagrożeniach zdrowotnych w środowisku fryzjerskim, a także wdrożenie odpowiednich metod prewencyjnych.

Aby dobrze chronić się przed wnikaniem niklu do organizmu można stosować kremy barierowe, które zatrzymują jony niklu i nie dopuszczają do powstania uczulenia. W ten sposób można ochronić się przed uwrażliwieniem na nikiel, a także zapobiec objawom alergii niklowej w przypadku osób uwrażliwionych.

Coraz częściej niklowe narzędzia zastępowane są chromowymi. Należy jednak zauważyć, że chrom również jest jednym z najczęściej występujących alergenów kontaktowych, na który można się uwrażliwić. Reakcja alergiczna wywołana przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, często nawet dziesiątki lat. Obserwuje się wzrost przypadków wykazujących dodatnią próbę płatkową z dichromianem potasu. Powstaniu alergii na chrom sprzyjają takie czynniki jak atopia oraz potliwość skóry, która wzmaga wydzielanie jonów chromu z przedmiotów.

 

 

 

 LITERATURA:

[1] Szewczyńska M., Dobrzyńska E., Pośniak M., Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, Czynniki chemiczne w zakładach fryzjerskich – zagrożenia i profilaktyka, Bezpieczeństwo Pracy. 01/2011

[2] Dyrektywa  98/24/WE  z  dnia  7  kwietnia  1998  r.  w  sprawie  bezpieczeństwa  pracowników  oraz  ochrony  ich  zdrowia  przed  ryzykiem  związanym  z  czynnikami  chemicznymi podczas pracy

[3] Rozporządzenie  Ministra  Zdrowia  z  dnia  30  grudnia  2004  r.  w  sprawie  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  związanej  z  występowaniem  w  miejscu  pracy  czynników  chemicznych. DzU 2005, nr 11, poz. 86ż

[4] Kieć-Świerczyńska M., Kręcisz B., Chomiczewska D., Wyniki testów naskórkowych u fryzjerów badanych w instytucie medycyny pracy w Łodzi, Medycyna Pracy 2009;60(6):459–467

[5] Szewczyńska M., Gołofit‐Szymczak M., Zagrożenia czynnikami chemicznymi, biologicznymi, biomechanicznymi i hałasem w małych zakładach fryzjersko-kosmetycznych, ISBN 978‐83‐7373‐098‐4